Araştırmacılar yapay zekayla kör bir hastanın görme korteksini daha isabetli uyardı
- UCSB
- ETH Zürih
- Miguel Hernández Üniversitesi
- Neuron

California Üniversitesi Santa Barbara (UCSB), ETH Zürih ve Miguel Hernández Üniversitesi araştırmacıları, kör bir hastanın görme korteksindeki 96 elektrotlu implant için uyarı desenlerini derin öğrenmeyle seçti. Neuron dergisinde Ağustos 2026'da yayımlanan çalışma, İspanya'daki bir fizibilite denemesinin parçası. Hedef, görsel protezlerin beyinde istenen etkinliği daha isabetli üretmesi.
Yapay zeka uyarı desenlerini nasıl seçti
Ekip, implantın elektrotlarına verilen akımın beyinde nasıl bir tepki doğuracağını tahmin eden bir derin sinir ağı eğitti. Model, makine öğrenmesinin bir dalı olan derin öğrenmeye dayanıyor. Yalnız uyarı ayarlarına bakmıyor. Her denemeden hemen önce kaydedilen dinlenme hali beyin etkinliğini de hesaba katıyor. Böylece hastanın o anki sinirsel durumu tahmine dahil ediliyor.
İmplant hem görme korteksini uyarabiliyor hem de buradaki sinir etkinliğini kaydedebiliyordu. Araştırmacılar modeli bu kayıtlarla eğitti. Ardından model, belirli bir beyin etkinliğini oluşturmak için gereken uyarı desenini seçti. UCSB'nin açıklamasına göre yapay zekanın tasarladığı desenler hedeflenen etkinliği karşılaştırılan yöntemlerden daha isabetli üretti ve daha az elektrik akımı gerektirdi. Açıklamada bu farka dair yüzde ya da miktar verilmiyor.
Çalışmanın bir diğer bulgusu algıyla ilgili. Hasta, uyarı sırasında fosfen adı verilen ışık noktaları, parlamalar ve şekiller gördü. Bazı deneylerde bu şekillerin biçimini, boyutunu, parlaklığını ve rengini tarif etti. Kaydedilen beyin etkinliği, hastanın ne algılayacağını uyarı ayarlarından daha iyi öngördü.
Hasta, implant ve çalışmanın sınırları
Testler 2024 yılında İspanya'daki Hospital IMED Elche'de yapıldı. Katılımcı, travmatik beyin hasarı sonrası görme yetisini kaybeden 27 yaşında bir erkek. Beynin arka bölümündeki görme korteksine 96 kanallı bir elektrot dizisi yerleştirildi. İmplantın altı ay sonra çıkarılması planlanıyordu.
Araştırmacılar çalışmayı bir kavram kanıtı olarak tanımlıyor. Sonuçlar tek bir katılımcıdan elde edildi ve hastanın görmesi geri gelmedi. Algılananlar ışık parlamaları ile basit şekillerle sınırlı kaldı. Belirli elektrotları çalıştırmak da belirli bir görüntünün algılanacağını garanti etmiyor. Teknoloji deneysel aşamada olduğundan ticari bir ürün, fiyat ya da Türkiye'de kullanım imkanı bulunmuyor.
Görsel protez araştırmalarındaki yeri
Korteks protezleri, gözü ve görme sinirini atlayarak beyne doğrudan elektrik sinyali gönderiyor. Bu alandaki güçlüklerden biri, aynı uyarının her seferinde aynı tepkiyi vermemesi. Çalışma, sabit ayarlar yerine beynin o anki durumuna göre uyarlanan bir kontrol yöntemini insan üzerinde test ediyor. UCSB doçenti Michael Beyeler bu yaklaşımı “Cihaz kişiye uyum sağlamalı, tersi değil” sözleriyle özetliyor.
Bulgular Neuron dergisinde yayımlanan makalede yer alıyor. Makalenin ortak ilk yazarları ETH Zürih'ten Pehuén Moure, UCSB'den Jacob Granley ve Miguel Hernández Üniversitesi'nden Fabrizio Grani. Çalışmanın yürütücüleri arasında Beyeler ile Miguel Hernández Üniversitesi'nden Eduardo Fernández da bulunuyor. Araştırma, Beyeler'in 2022'de aldığı beş yıllık, 2 milyon dolarlık NIH Director's New Innovator Award desteğine dayanıyor. Çalışma, sağlıkta yapay zeka kullanımının beyin implantlarına uzanan örneklerinden biri.
Kaynaklar
- UC Santa Barbara Mühendislik Fakültesi, AI Brings Bionic Eye Research into Focus (resmi duyuru) (7 Ağustos 2026)
- Neuron, Deep learning based control of electrically evoked activity in human visual cortex (araştırma makalesi) (7 Ağustos 2026)
- ScienceDaily, UCSB açıklamasına dayanan haber (12 Kasım 2026)
Bu haber Instagram ve X'te
Haberin 14 saniyelik videosu. Her gün yapay zeka haberlerini Instagram ve X hesaplarımızda da paylaşıyoruz.




