Radical Numerics yapay zekayla tasarlanan faj tedavisini bir hastaya uyguladı

Genom dil modeli, büyük dil modellerindeki yaklaşımı biyolojik dizilere taşıyor. Şirket faj tasarımında sıfırdan genom üretmek yerine var olan bir fajın belirli bölgelerini değiştiriyor. Gösterimde yaklaşık 40 kilobaz uzunluğundaki T7 fajı kullanıldı, hedef ise bakteriye tutunmayı sağlayan gp17 kuyruk lifi proteini oldu. Yapay zekanın ne olduğu ve nasıl çalıştığı, bu tür biyolojik modellerin de temelini oluşturuyor.

Laboratuvar sonuçları ve rakamlar

Yayımlanan teknik notta, 11 ile 15 arasında amino asit değişikliği içeren tasarımların yüzde 69,9'unun canlı olarak elde edildiği belirtildi. Rastgele kontrol grubunda bu oran yüzde 4,8 düzeyinde kaldı. Ölçülebilir aktivite gösteren 6.694 varyanttan 2.161'i yabani tip fajın üzerine çıktı.

Dışarıda bırakılan 37 suşluk bir E. coli kümesinde model, ilk iki faj önerisiyle uygun suşların yüzde 91,4'üne ulaştı. Şirketin bildirdiğine göre bu sonuç, daha önce yayımlanmış iki yöntemin önüne geçti. Radical Numerics faj tasarımına dair teknik notu kendi sitesinde paylaştı.

Hastaya uygulama ve bilinmeyenler

Şirketin anlatımına göre hastadan alınan dirençli izolat laboratuvarda faj kokteyliyle yok edildi, uygulama bundan sonra yapıldı. Enfeksiyonun türü, hastanın kimliği ve tedavinin seyri açıklanmadı; gerekçe olarak hasta gizliliği gösterildi. Şirket, tek bir vakanın genel güvenlilik ya da etkililik için kanıt sayılamayacağını kendi notunda belirtiyor. Basına yansıyan haberlerde izin, ABD Gıda ve İlaç Dairesinin tek hastaya özel genişletilmiş erişim yolu olarak tanımlandı. Sonuçlar hakemli bir dergide henüz yayımlanmadı.

Modelin kapsamı ve erişim

Omnii-1, DNA, RNA, protein, kromatin erişilebilirliği, DNA metilasyonu ve gen ifadesi gibi 28 biyolojik veri türü üzerinde eğitildi. Şirket modeli araştırma önizlemesi olarak sunuyor, erişim bekleme listesi üzerinden veriliyor. Fiyat açıklanmadı, Türkiye'den erişime dair ayrı bir bilgi paylaşılmadı. Lansmanda kanser aşısı tasarımı, nadir hastalık genetiği ve biyogüvenlik dahil sekiz uygulama gösterildi.

Neden önemli

Radical Numerics, Evo ve Evo 2 genom modellerinde çalışan ekip üyeleri tarafından kuruldu. Faj genomlarının yapay zekayla üretilmesi, 2026 Ağustosunda Science dergisinde yayımlanan bir çalışmayla gündeme gelmişti. Şirketin duyurusunda, Lancet verisine dayanarak 2019'da dirençli enfeksiyonlarla ilişkili 4,95 milyon ölüm bulunduğu aktarılıyor. Kurucu ortak ve genel müdür Eric Nguyen, hastanın biyolojisine tam uyan ilaçların tasarlanabileceği bir döneme girildiğini söyledi. Biyolojik tasarım, yapay zekanın kullanım alanları arasında hızla büyüyen başlıklardan biri. Şirket biyosavunma tarafında Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı ile çalışıyor.