Çin yapay zeka modelleri, Qwen, Kimi, GLM ve MiniMax rehberi

Çin yapay zeka modelleri hangileri, Ekim 2026 durumu

Ekim 2026'da öne çıkan Çin yapay zeka modelleri Alibaba'nın Qwen'i, Moonshot AI'ın Kimi'si, Z.ai'ın GLM'i, DeepSeek, MiniMax ve Xiaomi'nin MiMo'sudur. Bu modellerin çoğu açık ağırlıkla yayımlanıyor, yani herkes indirip kendi sunucusunda çalıştırabiliyor. ByteDance'in Doubao'su ise ağırlıklı olarak Çin pazarına yönelik kapalı bir asistan.

Aşağıdaki tablo Artificial Analysis'in genel zeka endeksini 23 Ekim 2026'da gösterdiği haliyle veriyor. Aynı gün endeksin başında 58 puanla Claude Opus 5.5 vardı. Çin modelleri 42 ile 46 puan arasında, ABD'li öncü modellerin bir kademe gerisinde duruyor.

Lisans sütunu önemli. MIT ve Apache 2.0 ticari kullanımda en az kısıt koyan lisanslardır. "Özel" yazan lisanslarda ticari kullanım koşulunu modelin Hugging Face sayfasındaki lisans dosyasından oku. Çin modellerini ABD'li modellerle aynı tabloda görmek istersen en iyi yapay zeka modelleri sıralamasına bak.

Qwen nedir, Alibaba'nın açık model ailesi

Qwen, Çinli Alibaba'nın geliştirdiği büyük dil modeli ailesidir ve dünyada en çok indirilen açık model ailesi konumunda. Yapay Bülten 118'de yazdığımız gibi Qwen modelleri son altı ayda 3 milyar indirmeyi aşarak Meta ile Alphabet'in açık modellerini geride bıraktı. Trendyol gibi şirketler de kendi modellerini Qwen'in üzerine kuruyor.

Ailenin güncel kuşağı Qwen3.8. Alibaba Temmuz 2026'da amiral modeli önizlemeye açtı, Ağustos'ta Qwen3.8 Max'i yayımladı. Qwen3.8-27B modeli Apache 2.0 lisanslı, metnin yanında görsel ve video da anlıyor. Model kartına göre bağlam penceresi 262.144 token, 1 milyon tokene kadar genişletilebiliyor. Qwen3.8 Max'in açık ağırlıklı sürümü ise 2,4 trilyon parametreli ve özel bir lisans taşıyor.

Qwen'i chat.qwen.ai adresinden sohbet olarak, Qwen Cloud üzerinden API olarak kullanabilirsin. Alibaba'nın Wan video modelleri ve Qwen-Image görsel modelleri de aynı çatı altında. Yapay zekayla video üreten Çin araçlarını yapay zeka ile video oluşturma rehberinde karşılaştırdık.

Kimi nedir, Moonshot AI'ın Kimi K3 modeli

Kimi, Pekin merkezli Moonshot AI'ın sohbet asistanı ve model ailesidir. Ailenin en yeni üyesi Kimi K3, Temmuz 2026'da tanıtıldı. Model kartına göre K3, 2,8 trilyon parametreli ve her adımda 104 milyar parametre kullanan bir uzmanlar karışımı (MoE) modeli. Metin, görsel ve videoyu aynı modelde işliyor, bağlam penceresi 1 milyon token.

Kimi K3 kodlamada güçlü. Model Temmuz 2026'da Arena'nın kodlama sıralamasında zirveye çıktı. Yapay Bülten 116'da duyurduğumuz gibi Moonshot ardından K3'ün tüm ağırlıklarını açtı. Talep o kadar yüksekti ki şirket işlem gücünü yönetmek için yeni abonelikleri geçici olarak durdurdu. Kod işleri için öteki seçenekleri kod yazan yapay zeka rehberinde bulabilirsin.

GLM ve Z.ai, Zhipu'nun modelleri

GLM, Çinli Zhipu AI'ın model ailesidir ve şirket uluslararası pazarda Z.ai adını kullanır. Z.ai, Şubat 2026'da GLM-5'i, Haziran'da GLM-5.2'yi açık ağırlıkla yayımladı. Yapay Bülten 111'e göre GLM-5.2, yalnız metin girdisi alan modeller arasında en güçlü açık model unvanını aldı.

Ağustos 2026'da iki model geldi. GLM-5.3, GLM-5.2 ile aynı temel modeli kullanıyor, şirket kazancın tamamının eğitim sonrası iyileştirmeden geldiğini söylüyor. GLM-5.3-Flash ise MIT lisanslı, 320 milyar parametreli ve her adımda 18 milyar parametre çalıştırıyor. Z.ai'ın model kartına göre Flash, GLM-5.2'yi onda bir fiyatla geçiyor. Bu iddia şirketin kendi ölçümüdür.

MiniMax, Doubao ve öteki Çin şirketleri

MiniMax, Doubao, Tencent Hy3, Xiaomi MiMo ve StepFun, Qwen ile Kimi'nin ardından gelen ikinci halkadaki Çin yapay zeka oyuncularıdır. Bazıları belirli bir alanda öne çıkıyor.

• MiniMax: Haziran 2026'da yaklaşık 428 milyar parametreli MiniMax-M3'ü, 17 Ekim'de MiniMax-M3.1-Flash'ı yayımladı. İkisi de 1 milyon tokenlik bağlam sunuyor. Şirketin Hailuo markası altındaki MiniMax H3 modeli sesli video üretiyor.
• Doubao (ByteDance): TikTok'un sahibi ByteDance'in sohbet asistanıdır. doubao.com arayüzü Çince ve Çin pazarına yönelik. ByteDance'in Seedance 2.0 video modelini Yapay Bülten 100'de ele almıştık.
• Xiaomi MiMo: Eylül 2026'da yayımlanan MiMo-V2.6-Pro, 23 Ekim 2026'da Artificial Analysis endeksinde 46 puanla en yüksek puanlı Çin modeli oldu. Lisansı MIT.
• Tencent ve Meituan: Tencent Temmuz 2026'da Apache 2.0 lisanslı Hy3'ü açtı. Meituan aynı ay LongCat-2.0 kodlama modelini yayımladı.
• StepFun: Eylül 2026'da Step 5 Preview modelini açık ağırlıkla yayımladı.

DeepSeek, Çin yapay zekasının en bilinen adı

DeepSeek, Ocak 2025'te R1 modeliyle dünya gündemine giren Çinli yapay zeka şirketidir. Güncel modeli DeepSeek V4.1 Flash, Eylül 2026'da MIT lisansıyla yayımlandı ve 17 Ekim'de güncellendi. DeepSeek'in uygulamasını, modellerini ve gizlilik politikasını DeepSeek yapay zeka rehberinde ayrıntılı anlattık.

Çip ihracat kısıtları ve çip yarışı

ABD, en gelişmiş yapay zeka çiplerinin Çin'e satışını ihracat kurallarıyla sınırlıyor. Kuralları ABD Ticaret Bakanlığı'na bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS) koyuyor. Son iki yılın başlıca adımları şunlar:

• Ocak 2025: Biden yönetimi ülkeleri kademelere ayıran Yapay Zeka Yayılım Kuralı'nı (AI Diffusion Rule) yayımladı.
• 13 Mayıs 2025: BIS bu kuralı yürürlüğe girmeden kaldırdı. Aynı gün Huawei'nin Ascend çiplerini kullanmanın risklerine dair bir uyarı yayımladı.
• Haziran 2025 başı: Yapay Bülten 71'de yazdığımız gibi Nvidia, kısıtlara uyan daha düşük özellikli bir Blackwell çipini Çin pazarına hazırlıyordu.
• 8 Aralık 2025: Başkan Trump, Nvidia H200 ve benzeri çiplerin onaylı Çinli müşterilere satılabileceğini açıkladı.
• 13 Ocak 2026: BIS, H200 ve AMD MI325X gibi çiplerin Çin'e ihracat lisanslarını güvenlik şartlarıyla tek tek değerlendireceği kuralı yayımladı.

BIS'in haber sayfasında 23 Ekim 2026 itibarıyla Çin'e çip satış politikasını değiştiren daha yeni bir kural yok. Çin tarafı kendi çipine yöneliyor. Yapay Bülten 114'te aktardığımız gibi Meituan, LongCat-2.0'ı Nvidia yerine 50.000 Çin çipiyle eğittiğini söyledi. GLM-5.3'ün model kartı da Huawei Ascend işlemcilerinde çalıştırma desteği veriyor.

Rekabet çiple sınırlı değil. Yapay Bülten 101'de yazdığımız gibi Anthropic, DeepSeek, Moonshot AI ve MiniMax'ı Claude'dan endüstriyel ölçekte veri çekmekle suçladı. Haziran'da benzer suçlamayı Alibaba için Kongre'ye taşıdı. Eylül'de Başkan Trump, sektörün yavaşlama çağrısını Çin'e avantaj sağlayacağı gerekçesiyle reddetti.

Türkiye'den Çin yapay zekası nasıl kullanılır

Çin yapay zeka modellerini Türkiye'den üç yolla kullanabilirsin: web sohbeti, API ya da modeli indirip kendi bilgisayarında çalıştırmak. Kimi, Z.ai ve MiniMax'ın uluslararası siteleri İngilizce arayüzle açılıyor. Doubao'nun sitesi ise Çince.

1. Sohbet için chat.qwen.ai, kimi.com, chat.z.ai ya da agent.minimax.io adresini aç. Kimi ile Z.ai'da oturum açmadan arayüzü görebilirsin, sohbet geçmişi için hesap aç.
2. Sorunu Türkçe yaz ve cevabın doğallığını kendi örneklerinle sına. Bu şirketlerin sitelerinde Türkçe desteğine dair resmi bir liste bulamadık.
3. Uygulama geliştiriyorsan Qwen Cloud, Z.ai ya da MiniMax'ın geliştirici platformundan API anahtarı al. Güncel fiyatı ilgili platformun fiyat sayfasında kontrol et.
4. Veriyi hiç dışarı çıkarmak istemiyorsan modeli Hugging Face'ten indir ve vLLM ya da SGLang gibi bir sunucu yazılımıyla çalıştır. Büyük modeller birden çok güçlü ekran kartı ister. Kişisel bilgisayar için Qwen3.8-27B gibi küçük sürümleri seç.

Türkçe için eğitilmiş yerli modellerle bir karşılaştırma yapmak istersen Türk yapay zeka modelleri rehberine bak. Trendyol'un T1 modeli gibi bazı yerli modeller doğrudan Qwen'in üzerine kuruldu.

Çin yapay zekası güvenli mi, gizlilik notu

Çin yapay zekasının güvenliği hangi yolla kullandığına bağlı. Modeli kendi bilgisayarında açık ağırlıkla çalıştırırsan yazdıkların hiçbir sunucuya gitmez. Şirketin web sitesini ya da API'sini kullanırsan verin o şirketin sunucularında işlenir.

Sunucunun yeri şirketten şirkete değişiyor. Z.ai'ın gizlilik politikası hizmetin Singapur'daki bir şirket tarafından sunulduğunu, verinin genelde Singapur'da işlendiğini yazıyor. Kimi'nin sitesinin alt kısmında ise Pekin'de alınmış Çin internet lisans numaraları görünüyor. Kullanacağın hizmetin gizlilik politikasında veri sorumlusunu ve verinin işlendiği ülkeyi kontrol et.

Bizim önerimiz şu. Kişisel veri, müşteri bilgisi ya da ticari sır içeren metni yabancı bir sohbet sitesine yapıştırma. Bu kural yalnız Çin modelleri için değil, ABD'li asistanlar için de geçerli. Hassas işte açık ağırlıklı modeli kendi sunucunda çalıştırmak en güvenli yoldur.