İçeriğe geç
Yapay Bülten Ücretsiz abone ol

Yazan · Yapay Bülten

Yayın · 3 dk okuma

KonuYapay zeka haberleri

OpenAI, modellerinin Üstel Zaman Hipotezi'ni çürüttüğünü iddia etti

  • OpenAI
  • ChatGPT Pro
  • Lean
OpenAI duyuru görseli
Görsel: openai.com (ekran görüntüsü)

OpenAI, 26 Ekim 2026'da yayımladığı duyuruda iç modellerinin Üstel Zaman Hipotezi'ni (ETH) çürüttüğünü, yerel düzleştirme sanısını her boyutta kanıtladığını ve kuantum renk dinamiği (QCD) için varlık ispatı bulduğunu açıkladı. Şirket, sonuçları bağımsız uzman incelemesine açtı; matematik ve bilgisayar bilimi makaleleri Lean kanıtlarıyla GitHub'da yayımlandı.

Şirketin açıkladığı üç sonuç

OpenAI'ın akademik topluluklarla iş birliği duyurusuna göre ETH ispatını adı verilmeyen bir iç model 16 Ekim'de doğal dille üretti. Lean formalizasyonu ertesi gün tamamlandı. Depodaki belgeye göre Lean, k ikiye eşit ya da büyük sabit bir sayıyken k öğeli cümleciklerden oluşan formüllerin sağlayan atamalarının alt üstel sürede ve polinom bellekle tam sayılabildiğini kanıtlıyor. ETH ise bu tür problemlerin kaba kuvvet aramasından anlamlı ölçüde hızlı çözülemeyeceğini varsayıyor. Yüzlerce makaledeki koşullu zorluk sonucu bu varsayıma dayanıyor.

Yerel düzleştirme (local smoothing) sonucunda model çıktısı 18 Ekim'de alındı, Lean kanıtı 19 Ekim'de bitti. Yazar olarak "OpenAI" adını taşıyan 25 Ekim tarihli makale, Sogge'nin 1991'de önerdiği sanıyı iki ve üzeri her uzay boyutunda kanıtladığını söylüyor. Makale buradan Bochner Riesz sanısını, Kakeya ve Nikodym maksimal sanılarını da türetiyor. Metne göre her Öklid Kakeya kümesi tam Hausdorff boyutuna sahip.

Fizik alanındaki iddia, ayar alanları ile fermiyonlar içeren dört boyutlu etkileşimli kuantum alan kuramlarının varlığına dair titiz bir ispat. Kapsamda QCD ile Clay Enstitüsü'nün Milenyum Ödülü problemlerinden birinin parçası olan saf Yang Mills kuramı da bulunuyor. Doğal dil ispatları Yang Mills için 9 Eylül'de, QCD için 18 Eylül'de üretildi.

Bağımsız inceleme grupları

OpenAI her sonuç için dışarıdan uzmanlardan oluşan bir çalışma grubu kurdu. ETH iddiasını, hipotezi Francis Zane ile birlikte ortaya atan UC San Diego'dan Russell Impagliazzo ve Ramamohan Paturi inceliyor. Gruptaki üçüncü isim MIT'den Ryan Williams. Şirket, bu sonuca ait tüm ham veriyi yayımlamayı ve sonucun etkilerini tartışacak bir konferansı finanse etmeyi üstlendi.

Fizik grubuna 2004 Nobel Fizik Ödülü'nü paylaşan David Gross başkanlık ediyor. Michael Douglas, Arthur Jaffe, Igor Klebanov ve Nikita Nekrasov da grupta yer alıyor. Grup, yapay zekanın ürettiği materyalleri şimdilik yayımlamama, sonucu kendisi yazma kararı aldı. Yerel düzleştirme makalesi ise doğrudan araştırma topluluğunun incelemesine açıldı.

Duyuruda sıralanan ilkelere göre katılımcılar gizlilik sözleşmesi imzalamıyor, katılım gönüllü ve ücretsiz. OpenAI, modellerinin yaptığı keşifler için akademik itibar talep etmediğini belirtiyor.

Erişim ve önceki çalışmalar

Matematik ve bilgisayar bilimi makaleleri, Lean dosyalarıyla birlikte OpenAI'ın GitHub'daki math deposunda ücretsiz okunabiliyor. Depo açıklamasına göre burada 373 aileye ayrılmış 721 el yazması bulunuyor, ana sonuçların yaklaşık yüzde 42'si biçimsel olarak doğrulanmış durumda. Şirket, biçimselleştirilmemiş sonuçlarda hata olabileceğini kabul ediyor ve bu metinleri "ham araştırma verisi" olarak tanımlıyor.

Depoya göre her sonuç ortalama üç saatlik ChatGPT Pro düşünme hesaplamasıyla elde edildi. Sonuçları üreten iç model, Türkiye dahil hiçbir pazarda kullanıcıların erişebildiği yapay zeka modelleri arasında bulunmuyor.

Yerel düzleştirme sanısını Guth, Wang ve Zhang 2019'da iki uzay boyutunda kanıtlamıştı. Wang ile Zahl ise üç boyutlu Kakeya sanısını 2025'te çözdü. OpenAI'ın iddiası, bu sonuçları bütün boyutlara genişletiyor.

Kaynaklar

  1. OpenAI, Local smoothing for the Euclidean wave equation makalesi (GitHub math deposu) (25 Ekim 2026)
  2. OpenAI math deposu, ETH sonucunun Lean formalizasyon belgesi (26 Ekim 2026)
  3. Unite.AI, OpenAI'ın matematik, bilgisayar bilimi ve fizikteki üç ispat iddiası (26 Ekim 2026)
  4. OfficeChai, OpenAI araştırmasının ETH sonucu üzerine haber (27 Ekim 2026)
Google'da tercih edilen kaynak yapYapay Bülten haberleri Google aramalarında öne çıksın

Bu haber Instagram ve X'te

Haberin 12 saniyelik videosu. Her gün yapay zeka haberlerini Instagram ve X hesaplarımızda da paylaşıyoruz.

Yapay zeka gündemi her pazar gelen kutunda

Haftanın en önemli yapay zeka haberleri tek e-postada, kaynak linkleriyle. Ücretsiz.

1.000'den fazla aboneÖnce son sayıyı oku

Son yapay zeka haberleri

  • Haber

    Anthropic biçimsel doğrulamayı ölçekledi, OpenAI eğitim ortamını internetten ayırdı

    Anthropic, 22 Ekim 2026'da sitesinde yayımladığı araştırmada Claude'un 123 açık kaynak kütüphane için RISC-V düzeyinde matematiksel güvenlik kanıtı ürettiğini açıkladı. OpenAI de 23 Ekim'de, bir modelin eğitimde DNS üzerinden internete ulaşmasının ardından öncü model eğitimini internetsiz sürdüreceğini duyurdu. İki çalışma, yapay zekanın yazılım açığı bulmada güçlendiği bir dönemde geldi.

    Anthropic'in biçimsel doğrulama araştırması duyuru görseli
  • Haber

    Moonshot AI, açık ağırlıklı Kimi K3.1 Pro modelini ve hızlı sürümünü tanıttı

    Çinli yapay zeka şirketi Moonshot AI, 23 Ekim 2026'da Kimi K3.1 Pro modelini Kimi.ai, mobil uygulamalar ve API üzerinden kullanıma açtı. Şirket, 1 milyon token bağlam penceresi sunan modelin kodlama, 3B üretim ve finans araştırmasında ilerleme kaydettiğini açıkladı. Tam model ağırlıklarının 4 Kasım'a kadar yayımlanması bekleniyor.

    Moonshot AI'ın Kimi K3.1 Pro duyuru görseli
  • Haber

    Radical Numerics yapay zekayla tasarlanan faj tedavisini bir hastaya uyguladı

    San Francisco merkezli yapay zeka girişimi Radical Numerics, 20 Ekim 2026'da Omnii-1 adlı genom dil modelini tanıttı. Şirketin açıklamasına göre bu modelle tasarlanan bakteriyofajlar, antibiyotiğe dirençli bir bakteri enfeksiyonu taşıyan hastaya, devlet denetimindeki şefkatli kullanım yolu üzerinden bir klinikte verildi.

    Radical Numerics faj duyurusunda yer alan, bakteri yüzeyine tutunan bakteriyofaj çizimi
  • Haber

    Waymo robotaksi filosunu 2027 sonunda 20 bin araca çıkarmayı planlıyor

    Waymo'nun yaklaşık 4.000 araçlık robotaksi filosunu 2026 sonunda 8.000'e, 2027 sonunda 20.000'e çıkarmayı planladığı bildirildi. Semafor'un 19 Ekim 2026 tarihli haberine göre Alphabet'e bağlı şirket, yeni şehirlere açılmak için büyümeyi 8 Ekim'de duyurduğu 5 milyar dolarlık ilk kredisiyle finanse edecek.

    Waymo duyuru görseli
  • Haber

    Tesla Fremont'ta Optimus üretimine başladı, çeyreklik karı yüzde 43 düştü

    Tesla, 21 Ekim 2026'da yayımladığı üçüncü çeyrek raporunda Optimus insansı robotunun Kaliforniya'daki Fremont fabrikasında üretime girdiğini açıkladı. Şirket bu robotları ürettiği ilk üretim kalitesindeki birimler olarak tanımladı. Aynı çeyrekte yapay zeka ve robotik harcamalarının etkisiyle net kar yüzde 43 düşerek 787 milyon dolara indi.

    Tesla duyuru görseli
Bütün yapay zeka haberleri